Puerto Princesa, Palawan : The City of the Living GOD

Puerto Princesa, Palawan

The City of the Living GOD

Huwag maging dayuhan sa sariling bayan, Kaya naman nagpunta kami ng pamilya ko sa Puerto Princesa, Palawan. Pinili ko itong lugar na ito dahil sa maraming dahilan, Una, gusto kong makita kung bakit napabilang sa "7 Wonders of Nature" ang Puerto Princesa Underground River. Ikalawa, kung ano-ano ang mga lugar na ipinagmamalaki nila. Ikatlo, ang kanilang mga masasarap na pagkain at ang huli ay ang kanilang kultura at mga mamamayan dito. Tara, ikukuwento ko sa inyo ang mga pinuntahan namin.

Tatlong buwan pa lang bago ang aming nakatakdang biyahe ay nagpa-book na ako sa Cebu Pacific. Hindi naman ako nahirapan dahil online ko ito ginawa at binayaran ko ito sa "Bayad Center". Sumunod naman ang pagpili ng aming tutuluyan na bahay o hostel doon. Mas pinili ko ang kumuha ng "Bed and Breakfast" na hostel dahil mas makakamura kami rito at isa pa, hindi naman matagal ang ilalagi namin sa kuwarto. Lalabas at mamamasyal naman maghapon at uuwi sa hostel pagkatapos ng mga tour at matutulog na lang, may libre pang almusal kada umaga. Naisip ko na hindi kumuha ng "City Tour"pagdating namin doon dahil: una, ayaw ko na nagmamadali kapag nasa isang lugar, ikalawa, makakatipid ako dahil ang city tour ay nagkakahalaga ng 600 pesos kada tao para sa half day tour, kaya naman ang binayaran ko na lamang na tour ay yung pagpunta namin sa Underground River na kasama ng eat-all-you-can na pananghalian. Gusto ko i-explore ang Puerto Princesa, kaya malayo pa lamang ay nagbabasa na ako ng mga blogs at article na patungkol sa mga lugar na pwedeng puntahan at kung saan ito makikita. Pati naman ang mga sasakyan at pamasahe ay inilista ko na rin. Gumawa ako ng listahan ko sa araw araw naming pupuntahan. Nabasa ko na rin kung saan at ano ang mga pagkain na masarap sa pupuntahan namin, Ganyan ako naghanda.

Dumating na ang araw ng pag-alis namin. Maaga kami sa airport. Halos hindi kami nakatulog dahil excited kaming lahat. Ilang saglit pa ay nasa paliparan na kami ng Puerto Princesa. Sinundo kami ng driver ng Casa Fuerte Bed and Breakfast na nakuha namin. Mababait at maasikaso ang mga tao roon. Kapag nagtanong ka kung saan ang mga gusto mong puntahan na lugar ay agad ka nilang ituturo sa tamang daan at hindi sila nanloloko. 

Casa Fuerte Bed and Breakfast
http://www.casafuertepalawan.com/

Lumabas kami at nagpunta sa aming unang destinasyon. Ang kilalang pagkain roon at ang Chaolong sa Bona's eatery. Simple lamang ang kainan na ito ngunit dinarayo ng mga turista. Masarap ang kanilang Chaolong na tinernohan pa ng espesyal nilang tinapay. Ang Chaolong ay Vietnamese noodles, lasang lasa ang karne ng baka at nilalagyan ito ng sariwang toge. Masarap ang aming almusal dahil talaga namang nakakabusog ang Chaolong. 

Bona's Chaolong

Toasted Bread with cheese

Nasa Bulacan pa lamang ako ay tumawag ako sa telepono ng Ka Lui's Puerto Princesa. Isa itong kilalang kainan rito. Dahil araw araw ay maraming kumakain rito, kailangan mong magpa-book ng maaga. Ano kayang kakaiba sa restaurant na ito? Dito kami nananghalian, pagpasok pa lang namin ay agad na pinag-alis kami ng aming sapatos. Para itong isang napakalaking kubo at makintab na makintab ang kanilang sahig. Napaka presko rin ng kanilang lugar. At dahil nasa Palawan kami, seafoods ang kanilang mga espesyal na ihinahanda. Mahal sa Maynila ang mga lamang dagat kaya naman sinamantala namin na tikman ang mga ito Palawan. Bago kami matapos kumain ay binigyan pa nila kami ng libreng panghimagas, sari-saring hiniwang prutas na nakalagay sa buko at may muscovado sugar. Talagang sulit ang ibabayad sa kainan na ito.

 

Dinayo rin namin ang kanilang Baywalk. Natakam ako sa napakaraming pagpipilian na mga seafood. Sariwa itong nakahain at ikaw na lamang ang pipili kung anong klase ang gusto mo at kung ano luto ang gagawin rito. Pwede itong ihawin o lagyan ng sabaw gaya ng sinigang at pwede rin namang buttered lang. Hindi rin mawawala ang mga putahe na ang inilalagay ay ang karne ng mga buwaya o crocodile. 

Ang Puerto Princesa Baywalk ay isang kahabaan na maihahalintulad sa Baywalk sa Maynila, ngunit ang kakaiba rito ay ang kalinisan. Maski naman sa ibang lugar na aming pinuntahan ay walang kalat. Bakit? Dahil sa Puerto Princesa ay may pinaiiral na batas na kung tawagin ay "Citizen's arrest". Kapag nakakita ka ng nagkakalat at maari mo silang hulihin at isumbong sa kanilang munisipyo. May multa ang magkalat rito, at ang multa na makokolekta ay hinahati sa dalawa, unang kalahating bahagi ay sa taong umaresto at ang ikalawa ay sa munisipyo nila. Kaya naman walang nagkakalat o nagtatapon ng kahit upos ng sigarilyo o balat ng kendi rito. Isa sa napakaraming bagay na maaring maipagmalaki ng Puerto Princesa, Palawan. 

Narito ang susunod ko pang kuwento ng aming mga pinuntahan at iisa-isahin ko sa inyo. Maaaring i-click upang makita ang mga nilalaman nito.

1. Palawan Wildlife Rescue and Conservation Center o Crocodile Farm

2. Baker's Hill

3. Underground River

AVEN Nature's Farm and Rabbitry

     Karamihan sa mga kabataan ay puro na lang mga gadgets ang libangan or mall ang pasyalan. Halos wala nang oras para makita kung ano ang nasa paligid nila. Hindi na ma-appreciate kung minsan ang mga bagay na biyaya ng Diyos, ang yaman ng kalikasan. Alam nyo ba na may nature farm dito? Oo meron nga! Sa pag-iikot ko sa bayan ng Baliwag, sa barangay Sta. Barbara pala ako makakakita ng nature farm. Dadalhin ko kayo ngayon sa AVEN Nature's Farm and Rabbitry.

     Nasasabik ako na maikwento sa inyo kung ano ang mga nakita ko roon. Hindi ito pangkaraniwan na pang bakuran na taniman. Bakit? Dahil ang mga itinanim nila rito ay yung mga halaman, gulay at prutas gaya ng pili, mabolo, kasoy, dayap, at iba pa na hindi ko pa nakikita. Ngayon ko lamang natutunan na may mga klase palang halaman na pwedeng ipang luto, at gamit sa iba't ibang bagay. Kung wala kang pang asim para sa iyong sinigang, may dahon na pwedeng ipamalit sa nakaugalian na natin na sampalok, bayabas o kamias. Mga halaman na ginagawang tsaa, halaman na nagbibigay ng kulay sa mga ulam at tsaa, hindi na kailangan ng mga artipisyal na pang kulay sa pagkain. Mayroon ding mga halaman na nakagagamot ng mga sakit ng ating katawan. Mayroon silang mga herbs and spices at mga halaman na maaring mabili sa kanilang farm. Hayaan ninyong ipakita ko sa inyo ang mga natuklasan ko roon.

     Nakakatuwa pa nga dahil ngayon lang ako nakakita ng puno ng paminta. Sigurado ako na ang ilan sa inyo ay iniisip kung paano at saan nakukuha ang paminta na ginagamit nating pang luto.

Ito pala ang paminta, Oo, paminta ito. Kahit kulay berde palang siya,
 ay pwede na itong gamitin na pang luto.

Ito ang puno kung saan nanggagaling ang paminta.
Ilan sa inyo ang nakakita na ng ganito?

     May mga hayop rin sila rito, wild pigs, bibe, native na mga manok, at rabbits! May mga isda rin silang inaalagaan rito, at ito pa, hindi ito pangkaraniwang tilapia o hito lamang. Cream Dory! Unang pumapasok sa isip natin kapag cream dory na ang binabanggit ay yung mga ginagawang fish fillet. Kamukha pala ng mga isdang kanduli ang mga ito ngunit mas malalaki at pati ang kanilang mga nguso ay naglalakihan rin. Alam nyo ba na lumalaki ang mga ito ng hanggang sampung kilo? Kaya naman pala mahal ang mga ito sa palengke o grocery. 

Ipinakita sa akin ni Sir Art ang isang rabbit na tumitimbang ng apat na kilo

     May mahigit 200 silang rabbit dito sa ngayon na kanilang ginawa ring negosyo. Bawat kulay pala ng rabbit ay ibang lahi. Hindi lang pala pets ang mga rabbit. Magandang negosyo rin. Alam nyo ba na kinakain ang laman ng rabbit? Nagkaroon ako ng pagkakataon na ma-interview ang mga may-ari ng farm. Sina Mr. Art Veneracion na Presidente ng Association of Rabbit Meat Producers at ang kanyang maybahay na si Mrs. Angie Veneracion ay contributor sa isang magazine tungkol sa agrikultura. Sabi nila ay mas malinamnam ang mga ito at mababa ang kolesterol. Maaring maibenta ang karne ng rabbit sa halagang 400 pesos bawat kilo nito. Ipinakita nila sa akin kung ano ang itsura ng mga ito kapag nabalatan na at handa na lutuin. Kapag ang rabbit ay naabot na ang dalawang kilong timbang nito, ay maari na silang i-harvest, linisan at mailagay sa freezer para maibenta. 

Ito ang rabbit meat na handa nang maibenta at lutuin

     Nagbibigay rin sila ng seminars tungkol sa pag-aalaga at pagpaparami ng mga rabbit. Gusto nyo bang matuto? Nagbebenta rin naman sila ng mga pares ng rabbit para alagaan sa bahay. Nito lamang taon na ito ay nagkaroon sila ng 17 na seminars dito sa Luzon. Nagsimula ang lugar nila bilang isang AVEN Pavillion noong 2007. Taong 2010 naman noong naglagay na sila ng mga hayop na kanilang aalagaan. 2012 noong nagkaroon ng mga rabbit at nagsimula silang magkaroon ng seminars pagpasok ng taong 2014. Sa ngayon maaaring makapasok ng libre sa kanilang farm mula 8am hanggang 5pm. Marami talaga akong natutunan sa pagpunta ko. Sana ay marami pa ang makakita nitong lugar na ito. Mga Baliwagenyo, ano pang hinihintay ninyo, mag nature-trip na sa Baliwag! 

Maraming salamat po Sir Art and Ma'am Angie sa pagpapatuloy po sa akin sa inyong farm. 

 

I-follow na ang kanilang page: https://www.facebook.com/AVENNaturesFarm/

Kuwentuhang Kultura at Kasaysayan

     Maaaring ang ilan sa atin ay hindi pa alam kung ano ang itsura ng Baliwag noon o saan nagmula ang pangalan nito. Ano ang mga kilalang lugar rito at kung ano-ano ang mga maituturing na bahagi na ng kasaysayan. Ilan sa mga kilalang lugar rito sa atin ay naging saksi sa napakarami nang naganap dito sa ating Bayan. Katulad na lamang ng lumang simbahan sa Santa Barbara, Ang simbahan ng San Agustin, ang rebulto ni Dr. Jose Rizal sa harapan ng simbahan ng San Agustin at ang Aguas Potables. Alam ba ninyo kung saan naka puwesto ang mga ito? Mayroon tayong mga libro na nasa pangangalaga ng ating pamahalaan. At may isang libro na ginawa noong 2015, naglalaman ito ng mga kuwento tungkol sa ating lumang munisipyo at kung paano nagumpisa ang bayan ng Baliwag.

Kaya naman, Nobyembre 2, 2016 ay nagkaroon ng kapihan at kuwentuhang tungkol sa kultura at kasaysayan na ginanap sa ating munisipyo. Dinaluhan ito ng mga kilalang historian ng Baliwag, Baliwag Tourism, Municipal Administrator Eric Tagle, Mayor Ferdie V. Estrella, mga grupo na nangangalaga sa ating kultura at kasaysayan (PASAKABA, BHA, SAMPAKA atbp.), Representative mula sa Baliwag Water District at Parokya ni San Agustin. Mula naman sa NCCA / National Museum sina Ma'am Raquel Flores (Supervising Admin. Officer) at Ma'am Carmencita Mariano (Admin. Officer IV) upang sabihin ang mga panuntunan kung papaano hinirang na isang Heritage Site ang isang lugar. 

     Dito sa Pilipinas mayroon tayong batas na nangangalaga sa mga yaman ng ating bayan. Tinawag itong Republic Act No 10066 o "National Cultural Heritage Act of 2009" (Maaari ninyo itong i-click upang mabasa ang tungkol rito.) Ang National Museum ay responsable sa pangangalaga at preserbasyon ng natural at kultural na yaman ng ating bansa, Ang mga yamang kultural ay ang mga sumusunod: (a)National cultural treasures; (b)Important cultural property; (c)World heritage sites; (d)National historical shrine; (e)National historical monument; at (f)National historical landmark. Kapag ang isang lugar ay naideklara na bilang isang Heritage Site, magiging kaagapay nito ang National Museum at NCCA (National Commission for Culture and the Arts) sa pag-preserba ng mga yamang ito.

     Kaya naman sa talakayang naganap, nais ng ating bayan na mapabilang ang ilan sa ating lugar bilang Heritage site. Gumawa ng nominasyon ang ating pamahalaan para maisumite sa NCCA / National Museum at mapabilang sa mga National Treasures. Ang tinutukoy ko ay ang Simbahan ng San Agustin na itinayo noong 1733, Ang lumang munisipyo kung saan ginanap ang unang botohan, Aguas Potables na naging gamit upang magkaroon ng supply ng tubig ang ating bayan. Maraming pang ibang lugar ang kasalukuyan pang masusing pinag-aaralan kung ano-ano ang naging istorya ng mga ito sa pagdaan ng napakaraming taon. 

Simbahan ng San Agustin

Photo Credits: Mr. Isabelo Santos

Lumang Munisipyo

Aguas Potables
Photo credits: Baliwag Water District

Karamihan ay may alam na istorya tungkol sa lumang Munisipyo. Ngunit ayon kay Dr. Rico Paulo Tolentino, PH.D. na isang propesor sa De La Salle-Araneta at nagsasagwa ng pag-aaral tungkol sa lumang munisipyo at iba pang lugar. Ang lumang munisipyo ay ginawa noong 1700's. Sina Venanzia Delos Angeles na tubong Baliwag at Vicente Gonzales na taga Plaridel, kasama ang anak nila na si Maria Amparo Gonzales ang mga nagmamay-ari ng bahay (na ngayon ay kilala bilang lumang munisipyo). Ang mga Gonzales ay kilala bilang mga prayle (mga pari) kaya naman napakalaki ng koneksyon ng ating lumang munisipyo sa ating simbahan ng San Agustin. Mababakas din sa estraktura ng lumang munisipyo ang disenyo noong panahon ng mga Kastila. Nalaman ko rin na dito pala nagmula ang angkan ng mga kilalang personalidad na sina Charlene Gonzales, Vicky Belo at Ryan Agoncillo. 

Dr. Rico Paulo Tolentino, PH.D.

Ako man ay nagulat sa aking mga nalaman habang ako ay nakikinig sa talakayan. Marami pa pala akong hindi alam tungkol sa ating bayan. Kayo ba may kwento ba kayo tungkol sa mga nabanggit ko? 

    Maraming salamat sa mga nangangalaga ng ating mga maituturing na yaman ng ating bayan. Kilalanin man ito o hindi ng NCCA / National Museum, mananatili itong nakatatak sa puso at isipan ng bawat Baliwagenyo, naging saksi sa patuloy na pag-angat ng ating bayan. Ang mga lugar na ito ay may malalim na istorya kung paano nabuo ang ating bayan ng Baliwag.

Zoobic Safari : Ang Tiger Safari ng Pilipinas

Zoobic Safari

Ang Tiger Safari ng Pilipinas

     Maaring karamihan sa inyo ay nakapunta na sa mga kilalang Zoo. Ngunit itong byahe ko ngayon ay kakaiba dahil nalapitan ko ang mga Tiger, Lion at iba pang mga hayop na madalas nating nakikita na nakakulong sa kanilang mga cage. Ang sinasabi kong pasyalan ay ang Zoobic Safari sa Ilanin Forest na nasa loob ng Subic, Zambales.

     Araw- araw ay bukas ang Zoobic Safari. Maeenjoy rin ito ng maghapon. Nakarating na ako rito noon pero binuksan ulit nila ngayon ang kanilang "Zoobic Night Safari" na ginaganap tuwing Sabado ng gabi simula Oktubre 29 hanggang Enero 7, 2017 lamang. Ano ang kakaiba sa Night Safari? Isinakay kami sa kanilang Tram na umiikot sa buong parke. 

     Ibinaba kami sa Tiger Safari kung saan lumipat kami ng sasakyan (Jeep na may bakal na grills) Ito ang mag-iikot sa amin sa loob ng Tiger Safari, Hindi naman dapat matakot at mag-alala dahil may kasama kami na driver at isang zoo keeper na siyang magbibigay ng pagkain na hilaw na manok sa mga tigre para lumapit sila sa aming sasakyan. Nung una ay kinabahan ako sa paglapit ng mga tigre sa sasakyan namin pero noong nakalapit na ito at tanging bakal na grills na lamang ang pagitan namin ay na-enjoy ko ito kasi naman ay napaka-cute ng mga tigre! Para ko naring nakita ang isang malaking tigre na stuffed toy sa harapan ko. Parang masarap siyang yakapin dahil sa magandang balat at balahibo nya. Parang ang lambot lambot! Pero hindi rin naman nawala sa isip ko na totoong tigre ang nasa harapan ako at kung ilalabas ko ang daliri o kamay ko sa bakal na grills ay agad niya itong susunggaban. Malayang nakakagala ang mga tigre na ito sa Tiger Safari kaya naman malulusog ang mga ito.

     Sumakay ulit kami sa Tram at sumunod na pinuntahan ang bagong atraksyon dito na ang tawag ay Greyhound Walk. (Trivia: Ang mga Greyhound ay ang isang uri ng mga aso na pinaka mabilis tumakbo.) Pinahawak kami ng mga Greyhound upang i-walk o ilakad namin sila sa loob ng gubat. May mga sulo sa gilid ng aming nilalakaran, medyo madilim ngunit hindi naman nakakatakot dahil kasama namin ang mga Greyhound. Hanggang sa narating namin ang isang lugar sa gitna ng gubat kung saan namangha kaming lahat, Isang gubat na punong puno ng maliliit at iba't ibang kulay na ilaw. Animo'y maraming makukulay na firefly sa paligid. Ang ganda! at kahit saan ako tumingin ay pakiramdam ko nasa isa akong "Fairy Tale" kung saan nagsabog ang mga diwata ng mga "Magic Dust" nila! May mga umiilaw na fairies din! Pakiramdam ko para akong panandaliang bumalik sa aking pagkabata,

     Pagkatapos noon ay ang Croco Loco kung saan may napakaraming Crocodile ang nag-aabang na pakainin sila ng hilaw ng manok. Nakakagulat kapag nahuhuli nila ang pinapakain na manok sa kanila. Sa laki ba naman ng kanilang bibig at ngipin, sino ba naman ang hindi matatakot man lang.

     Isang magandang night show ang naghihintay sa amin kaya nagpunta na kami at pumwesto sa harapan ng kanilang stage. May isang pagsasadula kung paano natin dapat ingatan ang ating kalikasan, nagpakitang gilas rin at pumarada ang iba't ibang hayop sa aming harapan. May fire dancers din at iba pang kahanga hangang talento. Ang gagaling nila para silang mga propesyonal. Ngunit nagulat ako noong sinabi na ang mga nagsipag ganap at nagpakita ng kanilang talento ay mga tauhan ng Zoobic Safari! Wow! Talagang ipinapakita nila na hindi lamang sila magaling sa kani-kanilang trabaho ngunit mayroon din silang mga talento. Ang galing ng production at magaling rin sila mag-train sa mga hayop. Nakakatuwa pagmasdan ang mga hayop na sabay sabay na pumaparada sa aming harapan. Narito mapapanood ninyo ang mga sinasabi ko.

     Noong gabing iyon ay nakasama pa namin ang may ari ng Zoobic Safari na si Mr. Robert L. Yupangco, SBMA Chairman Martin Dino at si Ms Grace Bondad - Nicolas na COO ng TAG Media and Public Relations. Marami akong natutunan sa aking biyahe dahil tinuruan kami ni sir Robert Yupangco ng tungkol sa 5R's para sa kalikasan. Reduse, Reuse, Refuse, Recycle at Respect. Ingatan at respetuhin natin ang kalikasan, para naman makita pa ito ng susunod na henerasyon. 

Grupo ng blogger kasama si Sir Robert L. Yupangco at TAGMedia COO Grace Bondad-Nicolas

SBMA Chairman Martin Dino at COO ng TAGMedia and PR, Engr. Grace Bondad-Nicolas

Punta na at i-experience ang Zoobic Night Safari sa nag-iisang Tiger Safari ng Pilipinas!

Maraming salamat po at abangan ang mga susunod pang Biyahe ni BaliwageNews!

Zoobic Safari
Group1 Ilanin Forest, Forest Adventure Park, 

Subic Bay Freeport Zone, Philippines 2200
Call (047)2522272, (02)899-9595 loc 344, (02)899-9824, 09185033399
http://www.zoobic.com.ph/
https://www.facebook.com/pg/zoobicsafariofficial/